Kodlamada, sayılar, harfler veya kelimeler belirli bir sembol grubu ile temsil edildiğinde, sayı, harf veya kelimenin kodlandığı söylenir. Semboller grubu kod olarak adlandırılır. Dijital veriler ikili bitler grubu olarak temsil edilir, depolanır ve iletilir. Bu grup aynı zamanda ikili kod olarak da adlandırılır . İkili kod, sayı ve alfasayısal harf ile temsil edilir.


İkili Kodun Avantajları

İkili kodun sunduğu avantajların listesi aşağıdadır.

  • İkili kodlar bilgisayar uygulamaları için uygundur.
  • İkili kodlar dijital iletişim için uygundur.
  • İkili kodlar kullanırsak, ikili kodlar dijital devrelerin analizini ve tasarımını yapar.
  • Yalnızca 0 & 1 kullanıldığı için uygulama kolaylaşır.

İkili kodların sınıflandırılması

Kodlar genel olarak aşağıdaki dört kategoriye ayrılmıştır.

  • Ağırlıklı Kodlar
  • Ağırlıksız Kodlar
  • İkili Kodlu Ondalık Kod
  • Alfanümerik Kodlar
  • Hata Tespit Kodları
  • Hata Düzeltme Kodları

Ağırlıklı Kodlar

Ağırlıklı ikili kodlar, konumsal ağırlık ilkesine uyan ikili kodlardır. Numaranın her konumu belirli bir ağırlığı temsil eder. O ila 9 arasındaki ondalık basamakları ifade etmek için çeşitli kod sistemleri kullanılır. Bu kodlarda her ondalık basamak, dört bitlik bir grupla temsil edilir.



Ağırlıksız Kodlar


Bu tür ikili kodlarda, konumsal ağırlıklar atanmaz. Ağırlıksız kod örnekleri, Fazla-3 kodu ve Gray kodudur.


Fazla-3 kodu


Fazla-3 kodu, XS-3 kodu olarak da adlandırılır. Ondalık sayıları ifade etmek için kullanılan ağırlıksız koddur. Fazla-3 kod sözcükleri, 8421’deki her bir kod sözcüğüne (0011) 2 veya (3) 10 ekleyen 8421 BCD kod sözcüklerinden türetilir. Fazla-3 kodlar aşağıdaki gibi elde edilir.



Misal



Gri Kod


Ağırlıksız koddur ve aritmetik kod değildir. Bu, bit konumuna atanmış belirli ağırlıkların olmadığı anlamına gelir. Şekil 2’de gösterildiği gibi, ondalık sayı her arttığında yalnızca bir bitin değişeceği çok özel bir özelliğe sahiptir. Bir seferde yalnızca bir bit değiştiği için, gri kod birim mesafe kodu olarak adlandırılır. Gri kod, döngüsel bir koddur. Gri kod, aritmetik işlem için kullanılamaz.



Gray kodunun uygulanması



  • Gri kod, şaft pozisyon kodlayıcılarında yaygın olarak kullanılmaktadır.
  • Bir şaft konumu kodlayıcı, şaftın açısal konumunu temsil eden bir kod sözcüğü üretir.

İkili Kodlu Ondalık (BCD) kodu

Bu kodda her ondalık basamak 4 bitlik bir ikili sayı ile temsil edilir. BCD, ondalık basamakların her birini ikili bir kodla ifade etmenin bir yoludur. BCD’de, dört bit ile on altı sayıyı temsil edebiliriz (0000 – 1111). Ancak BCD kodunda bunlardan yalnızca ilk on tanesi kullanılır (0000 ila 1001). Kalan altı kod kombinasyonu, yani 1010 ila 1111 BCD’de geçersizdir.





BCD Kodlarının Avantajları



  • Ondalık sisteme çok benzer.
  • Yalnızca 0’dan 9’a ondalık sayıların ikili eşdeğerini hatırlamamız gerekir.


BCD Kodlarının Dezavantajları



  • BCD’nin toplanması ve çıkarılması farklı kurallara sahiptir.
  • BCD aritmetiği biraz daha karmaşıktır.
  • BCD’nin ondalık sayıyı temsil etmesi için ikiliden daha fazla bit sayısına ihtiyacı vardır. Yani BCD, ikiliden daha az verimlidir.

Alfasayısal kodlar

Bir ikili rakam veya bit, sadece iki ‘0’ veya ‘1’ durumuna sahip olduğundan sadece iki sembolü temsil edebilir. Ancak bu iki bilgisayar arasındaki iletişim için yeterli değil çünkü orada iletişim için daha çok sembole ihtiyacımız var. Bu sembollerin büyük ve küçük harflerle, 0’dan 9’a kadar sayılarla, noktalama işaretleriyle ve diğer sembollerle 26 alfabeyi temsil etmesi gerekir.

Alfasayısal kodlar, sayıları ve alfabetik karakterleri temsil eden kodlardır. Çoğunlukla bu tür kodlar, bilgi iletmek için gerekli sembol ve çeşitli talimatlar gibi diğer karakterleri de temsil eder. Alfasayısal bir kod, en az 10 basamak ve 26 harf, yani toplam 36 maddeyi temsil etmelidir. Aşağıdaki üç alfanümerik kod, veri gösterimi için çok yaygın olarak kullanılmaktadır.


  • Bilgi Değişimi için Amerikan Standart Kodu (ASCII).
  • Genişletilmiş İkili Kodlu Ondalık Değişim Kodu (EBCDIC).
  • Beş bitlik Baudot Kodu.

ASCII kodu 7 bitlik bir koddur, EBCDIC ise 8 bitlik bir koddur. ASCII kodu dünya çapında daha yaygın olarak kullanılırken, EBCDIC esas olarak büyük IBM bilgisayarlarında kullanılır.


Hata Kodları


Veri aktarımı sırasında verileri tespit etmek ve düzeltmek için kullanılabilen ikili kod teknikleri vardır.

Hata kodu Açıklama
Hata Tespit ve Düzeltme Hata tespiti ve düzeltme kodu teknikleri