Uygulama yazılımları kullanıcıların belli başlı bazı işlemleri yapmalarına imkân veren yazılımlardır. Uygulama yazılımlarının geliştirilmesi için programlama dilleri ve diğer bazı uygulama geliştirme araçları kullanılır. Uygulama yazılımları genellikle belli bir işletim sistemi altında çalıştırılmak üzere hazırlanır. Örneğin, Macintosh işletim sistemi altında çalıştırılmak üzere hazırlanan bir kelime işlem programı DOS veya WINDOWS işletim sistemini kullanan kişisel bilgisayarlarda çalışmayacaktır.

Yaygın olarak kullanılan uygulama yazılımları; kelime işlemciler, elektronik tablolama, veri tabanı, sunu programları, elektronik posta vb. işlevleri olan yazılımlardır. Şimdi isterseniz kısaca bazı uygulama yazılımlarına kısaca bir göz gezdirelim.

Kelime İşlemciler

Bilgisayarlarda en çok kullanılan uygulama yazılımlarından biri olan kelime işlemciler, bilgisayarınızda metin, resim, grafik, tablo ve diğer eklentilerle birlikte tek bir doküman oluşturmanızı, kaydetmenizi, düzenlemenizi, biçimlendirmenizi ve saklamanızı sağlar. Öyle ki, gelişmiş kelime işlemciler farklı yazı tiplerinden sayfa düzenlerine, yazılar içine yerleştirilecek resimlerden yazı biçim ve renklerine, yazı içinde bir kelime aratma, yazının gramer ve imla kontrolüne kadar çeşitli işlevler sunarken yazıcıdan bir döküm alma gibi yardımcı araç özellikleri bulunan bir sistem yazılımıdır. Kelime işlemci yazılımlarının başlıcaları Microsoft Word, Libre Office, Open Office Write, Corel Wordperfect ve Lotus Word Pro’yu sayabiliriz.

Hesap Tabloları

Pek çok bilgisayar kullanıcısı çeşitli hesaplamalar yapabileceği bir araca ihtiyaç duyar. Bu bir fizibilite çalışması olabileceği gibi bir bireyin, evin ya da işyerinin dönemlik bütçesi (günlük, haftalık, aylık, üç aylık, yıllık vb.) de olabilir. Hesap tablosu sadece verilerin girilmesiyle oluşturulan dört işleme dayalı bir tablo değil; formül ve fonksiyonlar aracılığıyla veriler üzerinde çözümleme ve ilişki kurma gibi karmaşık işlemlerin de yapılabilmesine olanak tanıyan yazılımlardır. Aynı zamanda bu hesaplamalardan yararlanarak grafikler hazırlanabilir.

Hesap tabloları, yan yana ve alt alta dizilmiş hücrelerden oluşur. Her bir hücreye bir matematiksel değer veya bir işlem yazılabilir. Bu hesaplamalardan yararlanarak grafikler hazırlayabilir. Belli başlı hesap tabloları arasında; Excel, ve Lotus 1-2 3’ü sayabiliriz.

Sunu Programları

Sunun programları; rapor, ödev ve toplantı konularının resim, grafik, metin, ses ve görüntüler kullanılarak hazırlanan sunularının, sıralı ve düzenli bir şekilde bilgisayar yardımıyla anlatılmasını sağlar. Karşınızdakilere anlatacaklarınızı görsel olarak etkileyici bir biçimde sunmanıza yardımcı olurken, diğer uygulamalardan veri alabilmenize olanak tanır. Elektronik ortamda hazırlanan sunuyu bir sınıf ya da topluluğa projeksiyon cihazı aracılığıyla bilgisayardan görüntü düzlemine yansıtabilirsiniz. Örneğin, bir iş toplantısında hesap tablosu ile çıkarılmış şirketinizin dönemlik kar/zarar grafiğinizi sunu programları ile sunabilirsiniz. Microsoft PowerPoint, Lotus Freelance Graphic, Corel Presentations belli başlı sunu programlarıdır.

Veritabanı Programları

Veritabanı, birbiriyle ilişkili bilgilerin düzenli ve istenildiğinde kolayca erişilerek kullanılabilecek şekilde kayıt altına alındığı veri topluluğundur. Telefonlarınızdaki kişi rehberi, bir firmanın bütün müşterilerini içeren kartlar, kitapçı veya kütüphanelerdeki kitap kayıtları, akademik bir dergi, üniversitelerin tez yönetim sistemleri, çalışmaların sınıflandırıldığı birer veritabanı örneğidir. Kullanım amacına göre düzen verdiğiniz elektronik tablo dosyaları da ayrı bir tür veritabanıdır. Bu bilgileri kullanıcılar oluşturur, veritabanı ise çeşitli kriterlere göre çok sayıda bilgiler arasından arama yapma olanağı sunar ve belirlediğimiz kriterlere göre bilgileri hızlı bir şekilde karşımıza getirir.

Büyük miktarlardaki verilerin hızlı ve güvenli bir biçimde gereksinim duyulan bilgiye dönüştürülmesi veritabanlarının en önemli özelliklerinden birisidir. Yaygın olarak kullanılan Microsoft Access, Lotus Approach, gibi veritabanlarının yanı sıra Oracle 8, IBM Dbase-II gibi büyük şirketlerin ihtiyaçlarına göre modüler bir biçimde programlanan, üzerinde farklı çözümler geliştirilebilen veritabanları da vardır.

Grafik Yazılımları

Fotoğraf ve resimleri görüntülemenize, üzerinde değişikler yapmanıza, resim çizmenize, resimler üzerinde çeşitli efektler uygulamanıza izin veren tüm yazılımlar grafik yazılımlar kategorisine girer. Kişisel bilgisayarlarınızda fotoğraf ve resimlerinizi görüntülemek, basit şekiller çizmek gibi işlere yarayan Paint’ten çok gelişmiş özelliklere sahip olan Adobe Photoshop’a kadar çok çeşitli grafik tasarım yazılımları bu kategoride değerlendirilir.

3D Modelleme/Animasyon

Animasyon, algılanabilir ve görülebilir bir düzlemde, iki boyutlu (2 dimension - 2D) veya üç boyutlu (3 dimension - 3D) olarak birkaç görselin arka arkaya hızlı bir şekilde gösterilmesiyle elde edilen hareketli görüntüdür. Kısaca, resim ve grafikleri canlandırma yazılımı diyebiliriz. Bilgisayarlarınızda bu yazılımlar, çizimlere hareket verebilir, iki ve üç boyutlu animasyonlar gerçekleştirebilirsiniz.

3D modelleme programları endüstriyel tasarım, medikal sunum, mimari görselleştirme, çizgi film, bilgisayar oyunları vs. üretiminde de kullanılmaktadır. Adobe Flash, Anime Studio, Toon Boom, 3ds Max, Cinema 4D, Houdini, Maya, Blender ve Lightwave çeşitli animasyon yazılımlarıdır.

Mühendislik Uygulamaları

Mimarlık ve mühendislik çalışmaları ve hassas çizim isteyen endüstriyel tasarımlar için çizim ve hesaplama yapma ihtiyacı, standart grafik programlarının ve hesap tablolarının imkânlarından farklı düzeydedir. AutoCAD gibi gelişmiş tasarım yazılımları ve bazen bu uygulamalarla birlikte kullanılabilen çeşitli mühendislik hesap programları bu kategoridedir.

Ticari Uygulamalar

Yazılım türleri içinde en özel ve en işlevsel olarak bilinen ticari yazılımlar, bilgisayar ile yapılan işlemlerin kolaylığı, maliyet ve zaman tasarrufu gibi çeşitli nedenlerle bilgisayar teknolojilerinin son yıllarda hızla en küçük ofislere dahi girmesi sonucu çok büyük bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmış müşteriye tabanlı yazılımlardır.

İş dünyasında küresel rekabetin artması, pazarlama sorunları, güvenlik ihtiyacı gibi gerekçelerle ticari yazılımların muhasebe, stok kontrol, belge yönetimi, üretim planlama, fizibilite vb. işlevleri yerine getirmesinin ötesinde veri güvenliği, tüm yeni işletim sistemlerine uyumluluk, uluslararası standartlarda veri alışverişi ve kurumsal ihtiyaçlara yönelik daha komplike ticari yazılımlar ön plana çıkmaya başlamıştır.

İletişim Yazılımları

İnternete, web sitelerine ve haber gruplarına bağlanmak, elektronik posta göndermek, modemle kişisel bilgisayarlarımızdan faks çekmek, başkaları ile dosya alış-verişinde bulunmak, görüntülü ve yazılı sohbet etmek için iletişim yazılımlarını kullanırız.

Oyunlar

Bilgisayarlar, iş yapma aracı oldukları kadar oyun ve eğlence aracı olarak da kullanılmaktadırlar. Renkli bir kişisel bilgisayara uyumlu, günümüzde binlerce oyun yazılımı bulmak mümkündür. Profesyonel bir oyun için yapay zeka, veritabanı, similasyon, fizik, ses ve grafik yazılımı gibi birçok yazılım bilgisine ihtiyaç vardır.

Özel Uygulamalar

Bütün bu kategorilerdeki yazılımlarla yapılması mümkün olmayan pek çok iş bulunmaktadır. Onun için kurumlar birçok özel yazılım geliştirmiştir. Örneğin, bir eğlence merkezinin giriş/çıkışlarının takibi, doluluk oranlarının hesaplanması, merkezin çeşitli bölümlerinde stok kontrolünün yapılması gibi işlemler için özel uygulamalar üretilebilmektedir.

Multimedya Uygulamaları

Bilgisayar tabanlı; metin, resim, film, ses ve animasyon ile bütünleşik olarak üretilen yazılımlar arasında genelde hobileri geliştirmeye yönelik yazılımlar ve ansiklopedik bilgi veren başvuru yazılımları da bu grup yazılımlar içerisinde yer alır.

Yardımcı Yazılımlar

Bilgisayar sistemimizi daha verimli kullanmak, yönetmek, optimize etmek ve diskimizdeki bilgilerin bakımını yapmak için kullandığımız çeşitli boyutlarda pek çok uygulama bu sınıfa girer. Bunlar arasında; bazı programların korunması, rakiplere zarar verilmesi ya da eğlence amacıyla üretilen ve virüs adı verilen programlar da bulunmaktadır. Tabi ki bu virüsleri temizlemek için anti virüs programları da bu kapsamda irdelenmektedir.

Programlama Yazılımlar

Program terim olarak bilgisayara ya da elektronik devrelere yaptırılması gereken işi bir dizi komutlar olarak yazma olarak ifade edilir. Her tür uygulamayı yazmak için kullanılan programlara da programlama yazılımı adı verilir. Programlama dilleri sayesinde bilgisayara hangi işi nasıl yapması gerektiğini kodlarız. C++, Visual Basic, Delphi günümüzde en çok kullanılan programlama yazılımları arasındadır.

Programlama yazılımlarını üçe ayırabiliriz:

Alt Seviye Yazılım Dilleri:

Assembly Programlama Dili: Karmaşık programlar yazmak için kullanılan düşük seviyeli bir dildir. Assembly kullanım amacı tüm programlama dillerinde olduğu gibi daha az zamanda daha çok iş yapmaktır.

Orta Seviye Yazılım Dilleri: Bu programlama dilleri oldukça esnektir, hem alt hem de üst seviye programlama yapılabilir.

C programlama dilleri: C programlama dili günümüzde en popüler dillerden biridir. Günümüzde kullandığımız bir çok programda C dili kullanılmıştır. Microsoft Windows, GNU/Linux, Minix gibi programların yapımının büyük bir çoğunluğunda C dili kullanılmıştır.

Üst Seviye Programlama Dilleri: Bu programlama dilleri sadece belirli bir fonksiyon üzerinde çalışırlar, bu, programlama hakimiyeti azaltırken diğer taraftan da, en etkin ve en hızlı programlama dillerini içerir. Visual basic ve pic basic pro gibi.

Basic: Basic öğrenmesi ve uygulaması kolay olan bir programlama dilidir. Visual basic diliyle Windows’un belirli bölümleri yazılmıştır. Her Microsoft Office paketinde bir basic türevi var olup makro programlamada da büyük kolaylıklar getirmektedir.